پژوهش جدید: دوش آب سرد فواید غیرمنتظره‌ای دارد
دوش آب سرد شاید فقط راهی برای رفع خوابآلودگی نباشد؛ پژوهشی جدید ارتباط آن را با کاهش روزهای بیماری و بهبود نسبی سلامت روان نشان میدهد.
دوشگرفتن با آب سرد برای بسیاری از افراد تجربهی خوشایندی نیست، اما پژوهشی جدید نشان میدهد تحمل چند دقیقه آب سرد ممکن است فوایدی برای سلامت داشته باشد. محققان دریافتند افرادی که بهطور منظم دوش آب سرد میگرفتند، در مقایسه با دیگران، کمتر احساس بیماری میکردند و روزهای کمتری را بهدلیل بیماری از محل کار غایب بودند.
بهگزارش ساینسآلرت، لنا گلازر، روانشناس دانشگاه بازل سوئیس، در بخشی از پژوهش دورهی دکتری خود، تأثیر دوش آب سرد را بر سلامت جسمی و روانی بررسی کرد. تحلیل ترکیبی سه کارآزمایی تصادفی کنترلشده با مجموع ۷۱۹ شرکتکننده نشان داد افرادی که بهطور منظم دوش آب سرد میگرفتند، ۳۱ درصد روزهای غیبت کمتری بهدلیل بیماری داشتند.
همچنین تعداد روزهایی که افراد این گروه احساس بیماری میکردند، در مقایسه با شرکتکنندگانی که بیشتر با آب گرم دوش میگرفتند، ۲۶ درصد کمتر بود.
شرکتکنندگانی که دوش آب سرد میگرفتند، در پرسشنامههای پژوهش از بهبود جزئی وضعیت روانی خود نیز خبر دادند. نشانههایی از بهبود سلامت جسمانی هم مشاهده شد، اما این تغییر از نظر آماری معنادار نبود.
پژوهشی روی ۷۱۹ نفر نشان داد افرادی که مرتب دوش آب سرد میگرفتند، ۲۶ درصد روزهای بیماری و ۳۱ درصد غیبت کمتری از محل کار گزارش کردند
بسیاری از شرکتکنندگان در دو هفتهی نخست آزمایش، دوش آب سرد را کنار گذاشتند؛ بااینحال، تعداد افرادی که از ادامهی برنامه منصرف میشدند، پس از این دوره کاهش یافت. این رفتار نشان میدهد افراد احتمالاً بهمرور به دوشگرفتن با آب سرد عادت میکنند.
نتایج پژوهش جدید با مطالعهای در سال ۲۰۱۶ نیز همخوانی دارد. در آن مطالعه، دوش آب سرد با کاهش ۲۹ درصدی غیبت از محل کار بهدلیل بیماری همراه بود؛ هرچند تعداد روزهایی که شرکتکنندگان احساس بیماری میکردند، کاهش نیافته بود. تفاوت مهم پژوهش جدید این است که کاهش همزمان روزهای بیماری و غیبت از محل کار را گزارش میکند.
همچنین اطلاعات مربوط به وضعیت سلامت و روزهای بیماری براساس گزارش خود شرکتکنندگان جمعآوری شدهاند. در تحلیل نهایی نیز افراد براساس میزان پایبندی واقعی به دوش آب سرد گروهبندی شدند؛ موضوعی که میتواند بر تفسیر نتایج تأثیر بگذارد. بنابراین، هنوز نمیتوان با اطمینان گفت که دوش آب سرد مستقیماً باعث کاهش ابتلا به بیماری میشود.
پژوهش جدید سازوکار زیستی اثرات احتمالی دوش آب سرد را بررسی نکرده است، اما مطالعات قبلی سرنخهایی ارائه میدهند. برای مثال، پژوهشی در سال ۲۰۲۴ نشان داد افرادی که دوش آب سرد میگرفتند، افزایش برخی نشانههای پاسخ ایمنی را تجربه کردند. یافتههای مشابهی نیز در مطالعات مربوط به غوطهوری در آب سرد گزارش شده است.
یافتهها این احتمال را مطرح میکند که تماس مکرر با آب سرد بتواند بر فعالیت سیستم ایمنی تأثیر بگذارد و از این طریق، تعداد روزهای بیماری را کاهش دهد. بااینحال، افزایش نشانگرهای ایمنی لزوماً به معنای مقاومت بیشتر بدن در برابر بیماریها نیست و برای تأیید این ارتباط به تحقیقات بیشتری نیاز است.
دوش آب سرد برای همه مناسب نیست و مواجههی ناگهانی با آب بسیار سرد میتواند برای افراد مبتلا به بیماریهای قلبی یا فشار خون کنترلنشده خطرناک باشد
پژوهشگران معتقدند اگر مطالعات بزرگتر و دقیقتر بتوانند یافتههای فعلی را تأیید کنند، دوش آب سرد ممکن است به روشی ساده و کمهزینه برای بهبود سلامت و کاهش غیبت ناشی از بیماری تبدیل شود.
توجه به این نکته ضروری است که دوش آب سرد برای همه مناسب نیست. قرارگرفتن ناگهانی زیر آب بسیار سرد میتواند ضربان قلب و فشار خون را افزایش دهد و برای افراد مبتلا به بیماریهای قلبی، فشار خون کنترلنشده یا اختلالات گردش خون خطرناک باشد. متخصصان توصیه میکنند افراد سالم نیز دمای آب را بهتدریج کاهش دهند و در صورت بروز سرگیجه، تنگی نفس یا تپش قلب، دوش سرد را متوقف کنند.
گلازر به افرادی که میخواهند دوش آب سرد را امتحان کنند، توصیه میکند بهجای قرارگرفتن ناگهانی زیر آب بسیار سرد، دمای آب را بهتدریج کاهش دهند. بهگفتهی او، لازم نیست آب هر روز به یک اندازه سرد باشد؛ مهم این است که افراد به واکنش بدن خود توجه کنند و شرایط را متناسب با میزان تحملشان تغییر دهند.
مقالهی حاصل از پژوهش مورد بحث برای انتشار در مجلهی Journal of Health Psychology ارسال شده، اما هنوز مورد داوری علمی قرار نگرفته است.